James Webb Teleskopu ilk çağlarından bəri hərəkətsiz vəziyyətdə olan nəhən qara dəlik kəşf edib!
20.12.2024 /
James Webb Teleskopu, kainat yalnız 800 milyon yaşında olarkən mövcud olan 400 milyon Günəş kütləsinə malik nəhəng qara dəlik aşkar edib.
İlk növbədə qeyd edək ki, bu nəhəng qara dəlik, hazırda “yatmış” vəziyyətdədir, yəni aktiv olaraq maddə udmur. Lakin keçmişdə öz qalaktikasını qidalandıraraq böyüdüyü təxmin edilir. Maraqlıdır isə odur ki, bu qara dəlik, öz ev sahibi olduğu qalaktikanın ümumi kütləsinin 40%-ini təşkil edir. Müasir kainatda bu nisbət adətən 0.1% səviyyəsində olduğu üçün alimləri xeyli təəccübləndirib.
Alimlərə görə, bu cür superkütləvi qara dəliklər intensiv böyümə və uzunmüddətli istirahət mərhələlərindən keçir. Tədqiqatçılar qara dəliklərin “Eddington Limiti” kimi tanınan maddə çəkmə həddini aşaraq 5-10 milyon il davam edən intensiv böyümə mərhələləri keçirdiyini, daha sonra isə 100 milyon illik sakitlik dövrünə girdiklərini düşünürlər.
Ümumilikdə bu kəşf, kainatın ilk dövrlərinin çoxlu “yatmış” superkütləvi qara dəliklərə malik ola biləcəyini göstərib. Lakin bu “sakit” nəhəngləri aşkar etmək olduqca çətindir. Tədqiqatçılar James Webb Teleskopunun yüksək həssaslıqla apardığı müşahidələr sayəsində bu cür qara dəliklərin daha çox kəşf olunmasının mümkün olduğunu vurğulayırlar.
