Alimlər sərt səthə sahib ola biləcək neytron ulduz kəşf ediblər
08.11.2022 /
Adətən ulduzlar qazdan və plazmadan təşkil olunsalar da, alimlər qeyri-adi özəlliyi ilə seçilən neytron ulduzu kəşf ediblər. Belə ki, kəşf edilmiş neytron ulduz sərt səthə sahib ola bilər. Məlumdur ki, ulduzun maqnit sahəsi o qədər güclüdür ki, o, ulduzun xarici layını sərt struktura çevirə bilər. Bu kəşf beynəlxalq astronomlar qrupu tərəfindən edilib. Onlara rəhbərlik edən təmsilçilərdən biri isə London Universitet Kolleci olub. Alimlər bu kəşfi etmək üçün X-ray Polarimetry Explorer (IXPE) adlı peykin məlumatlarını analiz ediblər.
Sözügedən peyk kosmik mənbələrin rentgen şüalanmalarının polyarizasiyasını ölçür. Bu məlumatların analizi isə öz növbəsində kosmik obyektlər və onların ətraf mühitləri barəsində ətraflı məlumatları əldə etməkdə yardımçı olur. Kvant nəzəriyyəsinə əsasən güclü maqnit mühitində yayılan işıq iki istiqamətdə polyarlaşır: Maqnit sahəsinə paralel və perpendikulyar. Bu isə öz növbəsində neytron ulduzunun ətrafındakı maqnit sahəsinin strukturu barəsində ətraflı məlumat əldə etməyə imkan verir.
Alimlərin aparmış olduqları analizlər maqnit kondensasiyası adlı hala işarə edirlər. Maqnit kondensasiyası halında kosmik obyektin ətrafındakı maqnit sahəsi o qədər güclü olur ki, o, obyektin ətrafındakı atmosferi maye və ya sərt struktura çevirə bilir. Məlumatda qeyd edilib ki, 4U 0142+61 adı neytron ulduzun sərt səthi ion qəfəslərdən ibarətdir və həmin qəfəslər maqnit sahəsi hesabına olduğu kimi qalırlar. 4U 0142+61 neytron ulduzu Yer kürəsindən təqribi olaraq 13 000 işıq ili uzaqlığında Kassiopeya bürcündə yerləşir. Sözügedən neytron ulduz maqnetardır (çoxlu güclü maqnit sahəsinə sahib neytron ulduzlar).
