Kütləvi Xidmət-Ehtiyatlanma Sistemlərinin anbarlarında katastrofların qarşısının alınması üçün riyazi modellər kompleksi qurulmuşdur
20.02.2025 / Mühüm xəbərlər
2024-cü ildə AR Elm və Təhsil Nazirliyi İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda (İSİ) İdarəetmənin nəzəri və tətbiqi problemləri istiqaməti üzrə alınan mühüm elmi nəticələrdən biri də AMEA-nın müxbir üzvü, professor Ağası Məlikov və elmi işçi Ləman Poladova tərəfindən “Kütləvi Xidmət-Ehtiyatlanma Sistemlərinin anbarlarında katastrofların baş verməsinin mümkünlüyü nəzərə alınmaqla ehtiyatların artırılması üçün onların keyfiyyət göstəricilərinin hesablanması və optimallaşdırılması üçün riyazi modellər kompleksinin qurulması”nda alınmış nəticələr olmuşdur.
Kütləvi xidmət-ehtiyatlanma sistemləri (KXES) dedikdə elə xidmət sistemləri nəzərdə tutulur ki, burada daxil olan sifarişlərə xidmət etmək üçün boş serverdən başqa, həm də müəyyən resursların (ehtiyatların) olması tələb olunur. Belə ki, xidmətin sonunda daxil olan sifariş müəyyən ehtiyatlar alaraq sistemi tərk edir. Bu tip sistemlərə real həyatda tez-tez rast gəlinir. Bütün maddi resurslarla təchizat sistemləri, logistik şəbəkələr, insan orqanlarının transplantasiya sistemləri, ticarət sistemləri və s. kütləvi xidmət-ehtiyatlanma sistemlərinə aiddirlər.
Qeyd olunan sistemlərin işinin səmərəli təşkil və idarə olunması üçün onların adekvat riyazi modellərinin qurulması vacib problemdir. Son illərdə bu istiqamətdə xeyli sayda elmi işlər yerinə yetirilmişdir. Məlum riyazi modellər KXES-lərin müxtəlif spesifik xassələrini nəzərə alırlar. Lakin məlum modellər KXES-lərin anbarlarında katastrofların baş verə bilməsini nəzərə almırlar. Məlumdur ki, real sistemlərdə, o cümlədən KXES-lərdə katastroflar nadir hallarda olsa belə, baş verə bilirlər və bu faktorlar onların işinə ciddi təsir edirlər. Sözügedən riyazi modellərdə KXES-lərdə katastrofları nəzərə almaqla onların riyazi modelləri qurulmuşdur. Bu da öz növbəsində modellərin adekvatlığını artımağa və nəticədə bu modellər əsasında qəbul olunan qərarların səmərəliyini artırmağa imkan verir.
