AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

Növbəti buz dövrünün nə zaman baş tutacağı proqnozlaşdırılıb

04.03.2025 / Maraqlı məlumatlar
Təxminən 2.5 milyon il əvvəl Yer kürəsində buz dövrləri və isti dövrlər arasında dəyişikliklər başlayıb. Sonuncu buz dövrü 11 700 il əvvəl başa çatıb. Beynəlxalq alimlər qrupu Yer orbitindəki dəyişikliklərin iqlimə təsirini araşdırıb və belə nəticəyə gəlib ki, növbəti buz dövrü təxminən 10 000 ildən sonra baş verə bilər. Lakin insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan karbon qazı artıq təbiətin iqlim dövrlərini pozub. Bu səbəbdən, alimlərin proqnozlaşdırdıqları buz dövrünün baş verməsi olduqca qeyri-mümkün görünür. Alimlər Yer kürəsinin son 1 milyon il ərzində iqlim dövrlərini təhlil ediblər.
Bunun üçün onlar şimal yarımkürəsində buzlaqların ölçülərinin dəyişməsini və okean dərinliklərində temperatur dəyişikliklərini izləyiblər. Daha sonra bu dəyişikliklər Yer orbitinin parametrlərinin dövri dəyişmələri ilə müqayisə edilib - orbitin forması və oxunun meyilliliyi nəzərə alınıb. Araşdırmalar göstərib ki, Yer kürəsinin iqlimi buz dövrlərindən hazırkı kimi isti dövrlərə keçərkən müəyyən bir dövrilik izləyir. Yer orbitindəki müəyyən dəyişikliklər buz dövrlərinin sona çatmasına səbəb olur. Digər orbital dəyişikliklər isə yeni buz dövrlərinin başlamasına gətirib çıxarır. Yer kürəsinin Günəş ətrafında orbitinin buz və isti dövrlər arasındakı keçidlərə təsiri ilə bağlı fərziyyələr artıq 1 əsrdən çoxdur mövcuddur, lakin bu nəzəriyyələr yalnız 1970-ci illərdə real məlumatlarla təsdiqlənib.
O vaxtdan bəri alimlər buz dövrlərinin başlanğıcı və sonlanmasında hansı orbital parametrin əsas rol oynadığını müəyyən etməyə çalışıblar. Lakin bu araşdırma qədim iqlim dəyişikliklərinin dəqiq tarixləndirilməsinin çətinliyi ilə mürəkkəbləşib. Alimlər bu problemi həll etmək üçün iqlim dəyişikliklərinin zamanla necə formalaşdığını analiz ediblər. Bu yanaşma, fərqli orbital parametrlərin bir-biri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu və müşahidə edilən iqlim dəyişikliklərini necə yaratdığını müəyyən etməyə imkan verib. Araşdırma göstərib ki, son 900 000 il ərzində hər bir buz dövrü müəyyən qanunauyğunluqla baş verib. Bu təbii dövr (insan fəaliyyətindən qaynaqlanan emissiyalar nəzərə alınmadan) belə bir ssenari təklif edir:
- Hazırda biz stabil buzlararası dövrün və ya holosenin ortasındayıq.
- Növbəti buz dövrü təxminən 10 000 ildən sonra başlamalıdır.
Lakin alimlər vurğulayırlar ki, insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan karbon qazı iqlimin təbii gedişatını artıq dəyişib. Buna görə də 10 000 ildən sonra yeni buz dövrünün başlaması ehtimalı çox aşağıdır. Tədqiqatçılar Yer kürəsinin növbəti 10 000-20 000 il ərzində iqlim modelini yaratmağı planlaşdırırlar. Bunun üçün keçmiş iqlim dəyişiklikləri barədə məlumatlardan istifadə ediləcək. Bu yanaşma insan fəaliyyətinin yaratdığı iqlim dəyişikliyinin uzunmüddətli təsirini qiymətləndirməyə kömək edəcək.
technote.az
Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi