Alimlər mikroRNT-lərin Purkinje hüceyrələrinin inkişafına təsirini müəyyən ediblər
05.04.2025 / Maraqlı məlumatlar
Alimlər mikroRNT-lərin Purkinje hüceyrələrinin inkişafına təsirini müəyyən ediblər. Purkinje hüceyrələri beyincikdə yerləşən böyük neyronlardır və hərəkətlərin koordinasiyası, tarazlıq və motor öyrənməyə cavabdehdir. Onlar geniş dendritik strukturları ilə məlumat emal edir və beyincikdən çıxan əsas siqnal yolu rolunu oynayır. Bu hüceyrələrin zədələnməsi hərəkət pozğunluqlarına və neyroloji xəstəliklərə səbəb ola bilər. MikroRNT (miRNT) – hüceyrədə gen ifadəsini tənzimləyən kiçik, tək zəncirli RNT molekullarıdır. Onlar zülal istehsalına nəzarət edərək müəyyən genlərin aktivliyini artırır və ya azaldır. MikroRNT-lər beyin inkişafı, hüceyrə böyüməsi, yaşlanma və xəstəliklərdə mühüm rol oynayır.
“MedicalXpress” xəbər verir ki, “Scripps Research” alimləri mikroRNT-lərin beyincikdə nadir neyron növü olan Purkinje hüceyrələrinin inkişafına təsirini aşkarlayıblar. “Neuron” jurnalında dərc olunan araşdırma bu hüceyrələrin neyroinkişaf pozğunluqları, yaşlanma və beyin plastiklik proseslərindəki roluna işıq salır.
Tədqiqatçılar mikroRNT-lərin Purkinje hüceyrələrinin formalaşması və sinaptik əlaqələr qurması üçün kritik olduğunu müəyyənləşdiriblər. Xüsusilə, doğuşdan sonrakı ilk həftələrdə mikroRNT-lərin inhibə edilməsi hüceyrələrin daha zəif inkişaf etməsinə, üçüncü həftədə isə sinaptik əlaqələrin qurulmasının qarşısının alınmasına səbəb olub.
Bundan əlavə, alimlər “miR-206” və “miR-133” adlı mikroRNT-lərin Purkinje hüceyrələrinin inkişafında mühüm rol oynadığını və onların Shank3, Prag1, Vash1 və En2 kimi genləri hədəf aldığını müəyyənləşdiriblər. Bu genlərdən bəziləri daha əvvəl neyroinkişaf pozğunluqları ilə əlaqələndirilib. Araşdırma mikroRNT-lərin beyində xüsusi neyron növlərinin inkişafını necə idarə etdiyini anlamağa imkan verən yeni alətlərin hazırlanmasını da əhatə edir.
Alimlər gələcəkdə bu alətlərdən mikroRNT-lərin inkişaf, sinir plastiklik və qocalmadakı rolunu daha dərindən öyrənmək üçün istifadə etməyi planlaşdırırlar.
