UNESCO və ÜMT Beynəlxalq Buzlaqların Mühafizəsi İlinə start verib
09.04.2025 / Maraqlı məlumatlar
Yer səthinin təxminən 10 faizini əhatə edən buzlaqlar görünməmiş sürətlə geri çəkilir. Bu donmuş su anbarları insanların yaşayışı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir, dünya şirin suyunun 66 faizindən çoxunu təmin edir, kənd təsərrüfatını, hidroenergetikanı və mövsümi ərimə sularından asılı olan milyonlarla insanı dəstəkləyir. Qlobal temperatur yüksəldikcə, buzlaqlar da sürətlə yox olur, regional və qlobal su dövranı pozulur və ekstremal hava hadisələri kəskinləşir.
Avropada Alp, Pireney və digər dağ silsilələrində buzlaqların geri çəkilməsi artıq çay axınına, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığına və biomüxtəlifliyə təsir göstərir. Buzlaq axınının azalması suvarma, içməli su və sənaye üçün şirin su ehtiyatlarını təhdid etdiyindən, şəlaləli təsirlər aşağı axının əhalisi tərəfindən hiss olunur. Bundan əlavə, buzlaqların itirilməsi təkcə ekoloji problem deyil, həm də humanitar böhrandır, çünki bütün dünyada, xüsusən də Asiya, Afrika və Cənubi Amerikada bir çox icmalar sağ qalmaq üçün buzlaqların ərimiş sularına güvənirlər. Bütün ekosistemlərin risk altında olduğu və milyardlarla insanın dolanışıq vasitələrinin tarazlıqda qalması ilə buzlaqların itirilməsi XXI əsrin ən aktual iqlim dəyişikliyi problemlərindən biridir.
UNESCO xəbər verir ki, məhz buna görə də bu təşkilat Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı (ÜMT) ilə birlikdə Beynəlxalq Buzlaqların Mühafizəsi İli və Kriosfer Elmləri üzrə Beynəlxalq Fəaliyyət Onilliyinə start verib. Bu təşəbbüslər elmi əməkdaşlığı gücləndirmək, ictimai məlumatlılığı artırmaq və buzlaq ekosistemlərini qorumaq, habelə onlardan asılı olan əhalini dəstəkləmək üçün beynəlxalq siyasət fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi daşıyır.
Bu münasibətlə keçirilən tədbirdə buzlaqların itkisini həll etmək və qlobal şirin su ehtiyatlarını qorumaq üçün beynəlxalq əməkdaşlığa və elmi innovasiyalara təcili ehtiyac olduğu vurğulanıb. Məruzəçilər təkcə buzlaqları qorumaq deyil, həm də onlardan asılı olan icmaları dəstəkləmək üçün birgə səylərin vacibliyini qeyd ediblər.
