AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

NASA-nın yeni modeli hansı planetlərdə həyatın mümkün olduğunu anlamağa yardımçı olacaq

04.06.2025 / Maraqlı məlumatlar

NASA-nın “Alien Earths” layihəsi çərçivəsində çalışan alimlər qrupu Yer kürəsindən kənar həyatın axtarışı məsələsinə yeni yanaşma hazırlayıb. Bu yanaşma “kəmiyyətə əsaslanan yaşayış modeli” adlanır və mövcud məlumatlar əsasında müəyyən bir mühitdə həyatın mövcud olma ehtimalını qiymətləndirməyə imkan verir. Bu, həmin mühit haqqında məlumatlar tam və ya dəqiq olmadıqda belə mümkündür. Tədqiqatçılar “ümumiyyətlə bu planetdə həyat mümkündürmü?” sualına cavab axtarmaq əvəzinə daha konkret yanaşma təklif ediblər: “Mövcud olan məlum şəraitdə müəyyən bir orqanizm növü və ya ekosistem tipi yaşaya bilərmi?”. Bu məqsədlə model iki parametrlər toplusunu müqayisə edir:
- Orqanizm modeli (onun yaşamaq üçün nəyə ehtiyacı var - temperatur, atmosferin tərkibi, enerji və s.)
- Mühit modeli (planetin temperaturu, kimyəvi tərkibi, suyun mövcudluğu və digər şəraitlər barədə məlum olanlar).
Əgər parametrlər üst-üstə düşürsə, bu, uyğunluq ehtimalının mövcud olduğunu göstərir. Model eyni zamanda qeyri-müəyyənlik səviyyəsini də nəzərə alır. Məsələn, əgər planetdə suyun mövcudluğu 88% ehtimalla təyin olunubsa, bu rəqəm hesablamalara daxil edilir. Nəticə isə “bəli” və ya “xeyr” kimi deyil, rəqəmlə ifadə olunmuş yaşayış ehtimalı kimi verilir. Tədqiqatçılar modeli Yer üzərindəki ekstremofillərlə - yəni sərt mühitlərdə yaşayan orqanizmlərlə - bağlı real məlumatlarla sınaqdan keçiriblər.
     
Bunlar qaynar bulaqlarda, Antarktida buzlaqlarında, okean dərinliklərində və ya atmosferin yüksək qatlarında yaşaya bilən mikroorqanizmlərdir. Onlar belə orqanizmlərin Marsın yeraltı qatlarında və ya Yupiterin peyki olan Avropanın okeanında yaşamaq imkanlarını yoxlayıblar. Həmçinin Yer mənşəli bakteriyaların potensial yaşana bilən şəraitə malik tanınmış ekzoplanetlərdə sağ qalmaq imkanları da təhlil edilib. Bu model artıq qərarların qəbulunda istifadə olunur. Məsələn, teleskopun A və ya B planetinə yönəldilməsinin məqsədəuyğun olub-olmaması, yaxud aşkar edilmiş biosiqnalın həqiqətən həyatın göstəricisi olub-olmaması - yoxsa sadəcə geokimyəvi proseslərin nəticəsi olması kimi suallara cavab tapmaq üçün.
technote.az

 

Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi