Astronomlar: Süd Yolu qalaktikası təqribən bir milyard işıq ili diametrində “boş zonada” yerləşir
10.07.2025 / Maraqlı məlumatlar
Astronomlar müasir dövrdə və Böyük Partlayışdan sonrakı ilk mərhələdə kainatın genişlənmə sürətində son zamanlar aşkar edilmiş uyğunsuzluqların Süd Yolu qalaktikamızın bir milyard işıq ili diametrində qeyri-adi kosmik “boş zonada” yerləşməsi nəticəsində yarana biləcəyi fərziyyəsini irəli sürüblər.
Bu barədə Britaniya Kral Astronomiya Cəmiyyətinin (RAS) mətbuat xidməti məlumat yayıb.
“Kosmos böhranının” potensial həlli qalaktikamızın kosmik “səhra”nın mərkəzində yerləşməsi ola bilər. Əgər belədirsə, o zaman materiya bu boşluğun kənarlarına doğru hərəkət etməyə meyilli olacaq ki, bu da onu tədricən maddədən daha çox azad edəcək. Nəticədə bizə elə gələcək ki, qalaktikamıza yaxın olan obyektlər bir-birindən daha tez uzaqlaşacaq. Portsmut Universitetində (Böyük Britaniya) aparılan tədqiqat da bu versiyanı təsdiq edir.
Kosmoloji böhran təxminən səkkiz il əvvəl, Plank teleskopundan istifadə edilərək Böyük Partlayışın mikrodalğalı əks-sədasının, Süd Yolunda dəyişkən ulduzların və fövqəlnova partlayışlarının müşahidələrinin bir hissəsi kimi əldə edilən məlumatlar, kainatın genişlənmə sürətinin ölçülməsi fonunda başlayıb. Amma alimlərin əldə etdikləri dəyərlər çox fərqlidir.
Son müşahidələr göstərir ki, təqribən üç milyon işıq ili məsafə ilə ayrılmış iki qalaktika bir-birindən təxminən 73 km/s sürətlə uçmalıdır. Bu dəyər Böyük Partlayışın əks-sədasının müşahidələrinin məlumatlarından 9 faiz yüksəkdir. Bu uyğunsuzluqların mövcudluğu sonradan digər üsul və alətlərlə təsdiqlənib. Müasir kosmoloji modellərin doğru olub-olmaması və kainatın tarixi ərzində onun xüsusiyyətlərinin dəyişməsi ilə bağlı çoxlu mübahisələr də yaranıb.
Hesablamalar göstərir ki, bu uyğunsuzluq Süd Yolu və qonşu qalaktikaların diametri təxminən bir milyard işıq ili təşkil edən, daxilindəki maddənin sıxlığının kainatın digər bölgələri ilə müqayisədə təxminən 20 faiz az olduğu “boş zona” daxilində yerləşməsi ilə izah edilə bilər. Alimlərin fikrincə, bunu kainatın yaxın bölgələrində qalaktikaların sıxlığının ölçülməsi nəticələri də təsdiq edir.
Astronomlar bu fenomeni Böyük Partlayışdan sonrakı ilk anlarda yaranan və kainatın əsas super sürətli genişlənməsi zamanı maddənin paylanmasında mühüm rol oynayan xüsusi rəqslər adlandırırlar. Belə genişlənmə Süd Yolunun nəhəng bir boşluq içərisində yerləşdiyi kainatın nəzəri modelləri ilə daha dəqiq şəkildə təkrarlanır. Tədqiqatçıların ümid edirlər ki, uzaq qalaktikalardakı ən qədim ulduzların müşahidələri onlara bu fərziyyəni təsdiqləməyə kömək edəcək.
