AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

Çində neyromorf süni intellekt modeli təqdim edilib

12.09.2025 / Maraqlı məlumatlar

Pekində yerləşən Çin Elmlər Akademiyasının Avtomatika İnstitutunun alimləri NVIDIA çipləri əvəzinə yerli çiplərdə işləmək üçün nəzərdə tutulmuş “beyinə bənzər” dil modeli SpikingBrain 1.0-ı hazırlayıblar. Sistem bioloji neyronların fəaliyyətini təqlid edir ki, bu da enerji sərfiyyatını azaltmağa və yüksək məhsuldarlığa nail olmağa imkan verir. Model ənənəvi süni intellekt sistemləri ilə müqayisə oluna biləcək nəticələr göstərir, özü də standart məlumat həcminin 2%-dən azı ilə öyrədildiyi halda. Bundan əlavə, SpikingBrain 1.0 uzun token ardıcıllıqlarını onlarla dəfə daha sürətli emal edir. Məşhur süni intellekt sistemlərinin, o cümlədən ChatGPT-nin əsasını təşkil edən transformator arxitekturası son dərəcə resurs tələb edir: öyrətmə xərcləri ardıcıllığın uzunluğu ilə kvadratik şəkildə artır, çıxış yaddaşı isə xətli şəkildə böyüyür. SpikingBrain 1.0 öz növbəsində fərqli yanaşmadan - beyin neyronlarının fəaliyyətini təqlid edən “spayk hesablamalarından” istifadə edir.
GPT kimi modellərdən fərqli olaraq, burada bütün şəbəkə aktivləşmir, SpikingBrain yalnız konkret giriş siqnallarına reaksiya verir. Bu prinsip enerji sərfini kəskin şəkildə azaltmağa və emal sürətini artırmağa imkan verir. Müəlliflərin sözlərinə görə, sistem adətən bu miqyaslı modellər üçün lazım olan məlumatların 2%-dən azı ilə öyrədilib və buna baxmayaraq, dilin qavranılması və məntiqi nəticə çıxarma testlərində müqayisə oluna biləcək nəticələr göstərib. Komanda modelin iki versiyasını sınaqdan keçirib - 7 və 76 milyard parametrli. Hər iki versiya nisbətən kiçik həcmdə - 150 milyard token məlumat üzərində öyrədilib. Texnologiyanın effektivliyi xüsusilə uzun ardıcıllıqların emalında nəzərə çarpır. Testlərdən birində kiçik model 4 milyon tokenlik göstərişə standart sistemdən 100 dəfədən çox sürətli cavab verib.
Başqa bir sınaqda isə SpikingBrain 1.0 ənənəvi transformator arxitekturası ilə müqayisədə 1 milyon tokenlik kontekstdən ilk tokeni generasiya edərkən 26.5 dəfə sürətlənmə nümayiş etdirib. Testlər davamlı məhsuldarlığı da göstərib: sistem bir neçə həftə ərzində Şanxay şirkəti MetaX Integrated Circuits tərəfindən hazırlanmış MetaX platformasının yüzlərlə mikrosxemindən ibarət quraşdırmada stabil şəkildə işləyib. Bu, SpikingBrain-in xarici texnologiyalardan asılı olmadan genişmiqyaslı tətbiq potensialını vurğulayır. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yeni model xüsusilə nəhəng məlumat həcmlərinin emalına ehtiyac olan sahələrdə faydalıdır: hüquqi və tibbi sənədlərin analizi, fizika və bioinformatika üzrə təcrübələr, o cümlədən DNT sekvensləşdirilməsi. “Təcrübələr göstərir ki, böyük modellərin öyrədilməsi NVIDIA-dan fərqli alternativ platformalarda da effektiv ola bilər” - deyə tədqiqat qrupu qeyd edib.
technote.az
Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi