BMT: Dünyanın cəmi yeddi ölkəsi süni intellekti inkişaf etdirir
25.09.2025 / Maraqlı məlumatlar
Dünyada süni intellekt (AI) alətlərinin sürətlə böyüməsi bu güclü texnologiyanın necə idarə olunduğu barədə beynəlxalq səviyyədə razılaşdırılmış effektiv qaydalarla hələ də uyğunlaşdırılmayıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, sentyabrın 25-də BMT-nin baş qərargahında keçiriləcək yüksəksəviyyəli tədbir effektiv qlobal AI idarəçiliyini reallığa bir addım daha yaxınlaşdırmaq üçün nəzərdə tutulub.
İnvestisiya, nikbinlik və narahatlıq - bunlar süni intellektə və onun nəticələrinə marağın ən böyük səbəblərindən üçüdür. Çağırışlar və imkanlar qlobal olduğundan, cavablar da indiyə qədər qəbul edilmiş parçalanmış və sönük həllərdən çox daha əhatəli olmalıdır: BMT-nin 2024-cü il hesabatında 118 ölkənin son illərdə yaradılmış mühüm “beynəlxalq” süni intellekt idarəetmə təşəbbüslərinin heç birinin tərəfi olmadığı və yalnız yeddi ölkə bütün inkişaf etmiş dünyanın təşəbbüskarı olduğu ortaya çıxıb.
Sentyabrın 25-də keçiriləcək süni intellektin idarə edilməsi üzrə Baş Assambleyanın yüksəksəviyyəli iclasında BMT-nin bütün 193 üzv dövləti bu sahədə beynəlxalq idarəçiliyin inkişaf etdirilməsi yolunda söz sahibi olacaq. Bu tədbir təmsilçilik çatışmazlığını aradan qaldırmağa çalışacaq, dünyanın hər yerindən diplomatlar, alimlər, texnoloji icmanın üzvləri, özəl sektor və vətəndaş cəmiyyətini bir araya gətirəcək.
İclas beynəlxalq idarəetmənin daha inklüziv formasını işə salmaq, bu güclü texnologiyanı əhatə edən problemləri həll etmək və onun bütün insanlara fayda verməsinə nail olmaq üçün nəzərdə tutulmuş iki yeni əlamətdar quruma diqqət yetirəcək: AI İdarəçiliyi üzrə Qlobal Dialoq və AI Müstəqil Beynəlxalq Elmi Paneli.
Hər iki qurum bir qrup ekspert və qanunvericinin (Süni intellekt üzrə Yüksəksəviyyəli Məsləhətçi Orqan) BMT-nin 2024-cü il tarixli “İnsanlıq üçün süni intellekt üzrə idarəedici orqanı” adlı hesabatında verdiyi tövsiyələr əsasında formalaşıb və 2025-ci ilin avqustunda BMT Baş Assambleyasının qətnaməsi əsasında yaradılıb, habelə bütün üzv dövlətlər tərəfindən yekdilliklə təsdiqlənib.
Dialoqunun məqsədi ən yaxşı təcrübələri bölüşmək, AI idarəçiliyinin beynəlxalq qarşılıqlı fəaliyyət qabiliyyətini artırmaq və əhəmiyyətli AI insidentlərini bölüşməkdir. Süni intellektə kollektiv diqqət üçün dünyanın əsas məkanına çevrilməsi gözlənilən qlobal dialoq hökumətlər, sənaye, vətəndaş cəmiyyəti və alimlər üçün ən yaxşı təcrübələri mübadilə etmək və ortaq prinsiplərə əsaslanan ümumi zəminləri inkişaf etdirmək üzrə ortaq platforma yaradacaq. Beynəlxalq Şura BMT sisteminin dəstəyi ilə süni intellektin riskləri, imkanları və təsirləri ilə bağlı qərəzsiz, sübuta əsaslanan təlimat təqdim edəcək.
