Astronomlar qaz və tozu sürətlə udan “acgöz” planet kəşf ediblər
03.10.2025 / Maraqlı məlumatlar
Astronomlar qaz və tozu misli görünməmiş sürətlə, hər saniyədə təxminən altı milyard ton udan “acgöz” planet kəşf ediblər.
AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, “The Astrophysical Journal Letters” jurnalında dərc edilən kəşf barədə məqalə ulduzların ətrafında fırlanmayan sərbəst üzən planetlərin necə əmələ gəldiyinə və təkamül etdiyinə yeni işıq salır.
Rəsmi adı “Cha 1107-7626” olan planetin kütləsi Yupiterdən 5-10 dəfə böyükdür və təxminən 620 işıq ili uzaqlıqda Buqələmun bürcündə yerləşir.
Çilidəki Avropa Cənub Rəsədxanasının nəhəng teleskopu (VLT) ilə aparılan müşahidələr gənc planetin qaz və toz udma sürətinin cəmi bir neçə ay ərzində səkkiz dəfə artdığını ortaya qoyub.
İtaliyanın Milli Astrofizika İnstitutunun aparıcı müəllifi Viktor Almendros-Abad açıqlamasında bildirib: “İnsanlar planetləri sakit və sabit dünyalar kimi düşünə bilər, lakin bu kəşf sayəsində görürük ki, kosmosda sərbəst üzən planetar həm də kütləli obyektlər, həyəcanverici yerlər ola bilər”.
Bu qəbildən olan planetləri aşkar etmək çox çətindir, lakin alimlər deyirlər ki, bu kəşf ulduzlar və planetlər arasındakı xətti bulandırır, çünki ulduzlara düşən maddənin oxşar partlayışları əvvəllər də sənədləşdirilib. Tədqiqatçılar, həmçinin qeyd edirlər ki, planetin maqnit aktivliyi çox güman ki, əvvəllər yalnız ulduzlarda müşahidə edilən bir proses olan kütləvi düşməyə səbəb ola bilər.
NASA-nın “James Webb” kosmik teleskopu və daha əvvəlki VLT müşahidələri zamanı əldə edilən məlumatlardan istifadə edən astronomlar qrupu planeti əhatə edən diskin kimyasında dəyişikliklər aşkar edib. Su buxarı böyümə zamanı meydana çıxır, lakin əvvəlcədən onu qeydə almaq mümkün olmayıb. Planetdə ilk dəfə belə bir fenomen müşahidə edilib.
Avropa Cənub Rəsədxanasının astronomu Amelia Bayo yeni kəşfi şərh edib: “Planetin davranışı heyranedicidir və bizi uzaqda yerləşən dünyaların yaranma mərhələsini öyrənməyə həvəsləndirir”.
Astronomlar deyirlər ki, bu qəbildən olan kəşflər “acgöz” planetlərin ulduzlar kimi yaranması versiyasını araşdırmağa və ya onların öz doğuş sistemlərindən atılan nəhəng planetlər olub-olmadığını müəyyən etməyə kömək edə bilər.
