Qədim mikroblar Marsdakı buz örtüyündə 50 milyon ilə qədər qala bilərlər
21.10.2025 / Maraqlı məlumatlar
NASA Goddard və Pensilvaniya Universitetinin tədqiqatçıları göstəriblər ki, əgər E. coli bakteriyalarının zülal fraqmentləri Marsın donmuş torpağında və buz örtükləri də mövcuddursa, onlar 50 milyon ildən çox müddət ərzində qorunub qala bilərlər. Alimlər Marsın səthinin şəraitini modelləşdiriblər - buraya aşağı temperatur və milyonlarla il ərzində kosmik şüalanmaya bənzər radiasiya təsiri daxildir. Təcrübələr zamanı bakteriyalar saf sudan ibarət buzlu məhlullara, həmçinin süni Mars qayalarından hazırlanmış qarışığa yerləşdirilib. Dondurulduqdan sonra nümunələr Mars səthində təxminən -51 dərəcə Selsi temperaturda 20 milyon illik şüalanmaya bərabər miqdarda qamma radiasiyaya məruz qoyulub.
Daha sonra isə riyazi modelləşdirmə vasitəsilə bu təsir ümumilikdə 50 milyon illik ekvivalentə qədər hesablanıb. Nəticələr gözləniləndən fərqli olub: təmiz buzda zülalların quruluş blokları olan amin turşularının 10%-dən çoxu qorunub qalıb. Mars qayaları ilə qarışıq nümunələrdə isə orqanik maddə təxminən 10 dəfə daha sürətlə parçalanıb. Alimlər bunu belə izah edirlər ki, təmiz buzda radiasiya hissəcikləri “donaraq” orqanik maddəyə çata bilmir, lakin buz ilə mineralların sərhədində əmələ gələn nazik təbəqə amin turşularının parçalanmasını sürətləndirir. Bu kəşf Marsda həyat axtarışı strategiyasını dəyişir: gələcək missiyalara torpaq və ya daşların təhlilinə deyil, təmiz buz örtükləri və daimi buzlu şəraitə sahib bölgələrə diqqət yetirmək tövsiyə olunur.
Penn State Universitetindən planetoloq Christopher House - tədqiqatın həmmüəlliflərindən biri - qeyd edir ki, Marsdakı buz adətən 2 milyon ildən cavan olur, bu da orqanik maddələrin orada daha yaxşı qorunub qala biləcəyini göstərir. “50 milyon il - bu, Marsdakı bəzi səthi buz təbəqələrinin gözlənilən yaşından xeyli çoxdur, halbuki onların bir çoxunun yaşı 2 milyon ildən azdır. Bu o deməkdir ki, buzun içərisində mövcud olan hər hansı orqanik həyat forması qorunub qala bilər”. Bundan əlavə, əldə edilən nəticələr NASA-nın Yupiterin buzlu peyki olan Avropanı öyrənən Europa Clipper missiyası üçün də faydalıdır. Oradakı daha aşağı temperatur orqanik maddələrin parçalanma prosesini əlavə olaraq daha da ləngidir.
