Süni intellekt düşüncələri oxumağı öyrəndi
18.11.2025 / Maraqlı məlumatlar
Süni intellekt indi bir neçə il əvvəl yalnız elmi fantastika kimi görünən şeyi bacarır. Alimlər insan beynini MRT vasitəsilə skan edib, görülən və ya xatırlanan təsvirləri tam, qrammatik cəhətdən düzgün cümlələrə çevirə bilən texnologiya təqdim ediblər.
Lent.az xəbər verir ki, bu metoda artıq “rəqəmsal telepatiya” və ya “düşüncə subtitrləri” adı verilib və o, həm böyük imkanlar, həm də ciddi etik risklər yaradır.
Könüllülər qısa videolar izləyərkən sistem onların beyninin gördüyünü necə şərh etdiyini analiz edirdi. Daha sonra iki mərhələli süni intellekt bu məlumatları dekodlayır və səhnələrin mətn təsvirlərini heyrətamiz dəqiqliklə formalaşdırırdı. Eksperimentlərdən biri tədqiqatçıları belə təəccübləndirib: könüllü şəlalədən tullanmaqda olan bir insanın videosuna baxırdı. Əvvəlcə kompüter qarışıq sözlərdən ibarət anlaşılmaz bir mətn çıxardı, lakin tezliklə sistem demək olar ki, ideal cümlə yaratdı: “insan dağ silsiləsində dərin bir şəlalədən tullanır”.
Ən sensasiyalı məqam isə texnologiyanın təkcə real vaxtda videoya baxarkən işləməməsidir. İştirakçılar əvvəllər gördükləri kadrları xatırlayanda, sistem həmin xatirələrlə bağlı düşüncələrin təsvirlərini yenidən yarada bilirdi. Ümumilikdə texnologiya altı könüllü üzərində sınaqdan keçirilib və mütəxəssislər nəticələrin, xüsusilə də heç bir cərrahi müdaxilə tələb etməyən bir metod üçün, olduqca təsirli olduğunu bildiriblər. Gələcəkdə bu sistem insultdan sonra danışma qabiliyyətini itirmiş insanlar üçün böyük irəliləyiş ola bilər.
Lakin heyranlıqla yanaşı narahatlıqlar da artır. Texnologiya göstərir ki, süni intellekt şəxsi düşüncələrə, emosiyalara və hətta sağlamlıq vəziyyətinə nə qədər yaxınlaşıb. Bu isə məxfiliyin qorunması, izlənmə riski və mümkün manipulyasiyalar barədə suallar doğurur.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hazırda sistem insanın öz-özünə yaranan daxili düşüncələrini oxuya bilmir. Onun işləməsi üçün könüllü iştirak, fərdi təlim və böyük MRT skaneri tələb olunur. Real həyatda texnologiya hələlik heç kimin beyninə icazəsiz “baxmaq” gücündə deyil.
