Gemini South teleskopu “Butterfly Nebula”nın yeni görüntüsünü yayımladı

28.11.2025 / Maraqlı məlumatlar

Technote.az "Gizmodo" platformasına istinadən bildirir ki, Gemini South teleskopu məşhur NGC 6302 obyektinin, “Butterfly Nebula”nın inanılmaz detallı və rəngarəng yeni görüntüsünü təqdim edib. Bu foto ulduzun ömrünün son mərhələsində kosmosa atdığı nəhəng qaz axınlarını, mürəkkəb strukturu və dinamik hərəkətləri çox yüksək dəqiqliklə əks etdirir.
Planetar dumanlıq adlandırılan bu obyektlərin planetlərlə heç bir bağlılığı yoxdur. Saturn və Yupiteri xatırlatdıqları üçün astronomlar onlara “planetary nebula” adı verib və termin bugünkü astronomiyada da qalmaqda davam edir. NGC 6302 də belə obyektlərdən biridir, lakin fərqli olaraq iki qanadı xatırladan simmetrik quruluşuna görə “Butterfly Nebula” kimi tanınır. Planetar dumanlıqların quruluşu ulduzların son nəfəsində baş verən partlayış və qaz axınları ilə formalaşır. Oksigen mavi-yaşıl, hidrogen qırmızı, azot isə tünd qırmızı və bənövşəyi çalarlarda işıq saçdığı üçün bu cür obyektlər çox rəngli görünür. “Butterfly Nebula” da bu baxımdan ən qeyri-adi və parlaq nümunələrdən biridir.

Ulduz əvvəlcə qırmızı nəhəngə çevrilərək Günəşdən təxminən 1 000 dəfə böyük ölçüyə çatıb, daha sonra xarici qatlarını kosmosa atıb. Ekvator boyunca yavaş hərəkət edən qaz axınları qalın və qaranlıq halqa yaradıb, bu halqaya perpendikulyar istiqamətdə daha sürətli qaz axınları isə dumanlığın qanadlarını formalaşdırıb. Sonrakı mərhələdə ulduzdan gələn güclü və sürətli küləklər ilkin qaz qatlarını yararaq saatda 3 milyon kilometrə çatan toqquşmalar yaradıb. Məhz bu proses nəticəsində dumanlığın daxilində gördüyümüz sütunlar, kəskin sərhədlər və parlaq strukturlar meydana gəlib.
Bu yeni görüntü, həmçinin Gemini South teleskopunun 25 illik yubileyi münasibətilə xüsusi olaraq seçilib. NOIRLab-ın Legacy Imaging proqramı çərçivəsində Çili məktəblərinin şagirdləri tərəfindən keçirilən səsvermədə “Butterfly Nebula” yubiley fotosu kimi müəyyən edilib.

technote.az