AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

Yer ətrafında artan peyklər kosmik müşahidələri çətinləşdirir

05.12.2025 / Maraqlı məlumatlar
Technote.az “The Verge" platformasına istinadən bildirir ki, Yer ətrafında sürətlə çoxalan peyklər Hubble başda olmaqla bir çox kosmik teleskopun çəkdiyi görüntülərə müdaxilə edir. NASA tədqiqatçılarının “Nature” jurnalında dərc olunan yeni araşdırmasına görə, peyk izlərinin yaratdığı işıq çirklənməsi növbəti on ildə Hubble-ın çəkdiyi şəkillərin təxminən 40 faizini, digər üç teleskopun isə 96 faizini korlaya bilər.
Bu, alimlərin potensial təhlükəli asteroidləri aşkarlaması və yeni planetlər kəşf etməsi üçün ciddi maneəyə çevrilir. Son illər ucuzlaşan buraxılış xərcləri və xüsusilə Starlink kimi telekommunikasiya peyk şəbəkələrinin genişlənməsi problemin miqyasını dramatik şəkildə artırıb.
 
  • 2019-cu ildə Yer orbitində 5 min peyk var idi.
  • Bu gün bu rəqəm 15 800-ü keçib.
    Mövcud planlar reallaşsa, qarşıdakı on il ərzində bu rəqəm 560 min peykə çata bilər.

Araşdırmanın baş müəllifi Alejandro Borlaff bildirir ki, peyklərin yaratdığı işıq izləri teleskopların həssaslığını aşağı salır. Tədqiqatçılar dörd müxtəlif teleskop üçün peyk sıxlığını simulyasiya ediblər. Nəticələr narahatedicidir:

Hubble — hər görüntüdə orta hesabla 2.14 peyk izi.
Çin Xuntian Kosmik Teleskopu — hər ekspozisiyada 92 peyk izi.
James Webb kimi uzaq orbitdə yerləşən teleskoplar peyk işıq çirklənməsindən nisbətən qorunur.

Hubble-ın görüntülərinin zədələnməsi təkcə göz oxşayan kosmik şəkilləri pozmur. Peyklərin əks etdirdiyi günəş, ay və ya yer işığı, ulduzun parlaqlığındakı kiçik dəyişiklikləri də gizlədir. Bu isə alimlərin ekzoplanet aşkarlanmasında istifadə etdiyi ən mühüm metodlardan birini qeyri-mümkün edir. Peyklərin daha tünd rəngdə dizayn olunması da sınaqdan keçirilib, lakin bu da daha çox infraqırmızı şüa buraxmasına səbəb olub. Digər yanaşma isə teleskopların peyklərdən ən az təsirlənəcəyi vaxt və istiqamətlərdə çəkiliş etməsidir. Lakin peyklərin sayı artdıqca bu strategiya da effektivliyini itirir.
Borlaff hesab edir ki, şirkətlər və dövlətlər peyk şəbəkələrinin yerləşdirilməsini daha koordinasiyalı şəkildə planlamalıdır. Məsələn:

peyklərin teleskoplardan daha alçaq orbitlərdə yerləşdirilməsi,
müəyyən bölgələrin tənzimlənməsi,
peyk buraxılışları üçün yeni beynəlxalq standartların hazırlanması.
Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi