James Webb teleskopu qara dəliyin “qidalanma zonasını” ən aydın şəkildə görüntülədi
19.01.2026 / Maraqlı məlumatlar
Technote.az “Mashable” platformasına istinadən bildirir ki, NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopu alimlərə indiyə qədər görünməmiş detallarla bir superkütləvi qara dəliyin ətrafındakı toz və maddə axınını müşahidə etməyə imkan verib. Tədqiqat təxminən 13 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən Circinus qalaktikasına fokuslanır.
Yeni müşahidələr göstərib ki, qara dəliyin ətrafındakı parlaq tozun demək olar ki, hamısı sıx və kompakt bir halqa olan “torus” adlanan diskdə toplanıb. Bu halqa qara dəliyi həm qidalandırır, həm də ondan çıxan enerjinin qalaktikaya necə yayıldığını müəyyənləşdirir.
Əvvəllər alimlər infraqırmızı parıltının əsasən qara dəlikdən çölə atılan isti maddə axınlarından gəldiyini düşünürdülər. Lakin Nature jurnalında dərc olunan yeni nəticələrə görə, parlayan tozun təxminən 87 faizi birbaşa qara dəliyi qidalandıran diskdə, 1 faizdən də azı isə çölə atılan “tullantı” maddədədir. Bu tapıntı qara dəliklərin ətraf mühitini izah edən köhnə modelləri yenidən düşünməyə vadar edir.
Alimlər bu detalları ayırd etmək üçün Webb teleskopunun xüsusi alətindən istifadə ediblər. Bu texnologiya teleskopu sanki bir neçə kiçik teleskop kimi işlədərək, əvvəllər gizli qalan çox xırda strukturları aydın göstərməyə imkan verib.
