Hubble məlumatları süni intellektlə yenidən kəşf edilir

29.01.2026 / Maraqlı məlumatlar

Technote.az “Engadget” platformasına istinadən bildirir ki, astronomlar süni intellektin köməyi ilə kainatda indiyə qədər qeydə alınmamış yüzlərlə qeyri-adi obyekt aşkar ediblər. European Space Agency (ESA) nəzdində çalışan astronomlar David O’Ryan və Pablo Gómez tərəfindən hazırlanan yeni süni intellekt aləti bu sahədə mühüm elmi irəliləyişə səbəb olub.

“AnomalyMatch” adlı neyron şəbəkə modeli cəmi iki yarım gün ərzində Hubble Kosmik Teleskopunun arxivinə aid təxminən 100 milyon şəkil fraqmentini analiz edib. Nəticədə 1400 qeyri-adi kosmik obyekt müəyyən olunub ki, onlardan 800-dən çoxu indiyə qədər elmdə yer almamışdı. Süni intellekt Hubble teleskopunun 35 illik fəaliyyət dövrünü əhatə edən Hubble Legacy Archive məlumat bazası üzərində təlim keçirilib. ESA-nın açıqlamasında qeyd olunur ki, peşəkar alimlər kosmik anomaliyaları aşkar etməkdə yüksək bacarıqlara malik olsalar da, mövcud məlumatların həcmi onları əl ilə detallı şəkildə analiz etməyi praktik olaraq mümkünsüz edir.
AnomalyMatch tərəfindən seçilən namizədlər daha sonra alimlər tərəfindən əl ilə yoxlanılıb. Aşkar edilən obyektlərin əksəriyyəti bir-biri ilə toqquşan və ya qarşılıqlı təsirdə olan qalaktikalardır. Bu cür proseslər qeyri-adi formaların, ulduz və qazdan ibarət uzun quyruqların yaranmasına səbəb olur. Digər tapıntılar arasında qravitasiya linzaları (ön plandakı qalaktikanın cazibə qüvvəsinin arxa plandakı obyektin işığını əyməsi), kənardan görünən planet yaranma diskləri, iri ulduz yığınları olan qalaktikalar və “meduza qalaktikaları” da var. Bundan əlavə, alimlər heç bir mövcud kateqoriyaya uyğun gəlməyən bir neçə onlarla sirli obyektin də mövcudluğunu təsdiqləyiblər.
Pablo Gómez ESA-nın açıqlamasında bildirib ki, bu yanaşma Hubble arxivindən maksimum elmi fayda əldə etməyə imkan verir və gələcəkdə daha böyük kosmik məlumat bazalarının araşdırılması üçün son dərəcə perspektivlidir.

technote.az