Alimlər "hörümçək ipəyi"nin möhkəmliyinin molekulyar sirrini üzə çıxarıblar
09.02.2026 / Maraqlı məlumatlar
London Kral Kolleci və Kaliforniya Universitetinin alimləri "hörümçək ipəyi"nə unikal möhkəmlik və elastiklik verən molekulyar qarşılıqlı təsirləri müəyyən ediblər.
"Report"un məlumatına görə, araşdırmanın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" jurnalında dərc olunub.
Bu kəşf aviasiya, qoruyucu geyim və tibb üçün yeni materialların yaradılmasına kömək edə, həmçinin altshaymer kimi neyrodegenerativ xəstəliklərin təbiətinə işıq tuta bilər.
Tədqiqat ilk dəfə izah edib ki, ipək zülallarındakı amin turşuları molekulyar "yapışqanlar" kimi qarşılıqlı təsir göstərərək materialı formalaşma zamanı birləşdirir. "Hörümçək ipəyi" poladdan möhkəm, kevlar materialından isə sərtdir. O, hörümçəyin ipək vəzilərindəki maye "ipək məhlulu"ndan əmələ gəlir və sonra bərk liflərə çevrilir.
Əvvəllər məlum idi ki, zülallar birinci damcılar şəklində toplanır, lakin bu prosesin molekulyar detalları aydın deyildi. Molekulyar modelləşdirmə və spektroskopiyadan istifadə edən komanda aşkarlayıb ki, əsas rolu arginin və tirozin amin turşuları arasındakı spesifik qarşılıqlı təsirlər oynayır. Məhz onlar zülalları erkən mərhələdə birləşdirir və bu bağlar lifin formalaşması zamanı qorunaraq ipəyin istisna xüsusiyyətlərinə cavabdeh olan nanostrukturu yaradır.
"Potensial tətbiq sahələri çox genişdir: yüngül qoruyucu geyim və təyyarə komponentlərindən tutmuş, bioloji parçalanan tibbi implantlara və yumşaq robot texnologiyasına qədər", – deyə Böyük Britaniya tədqiqat qrupunun rəhbəri professor Kris Lorens bildirib.
