Microsoft “şüşə kompakt-disk” hazırlayıb: məlumatlar 10 min il saxlanıla bilir
25.02.2026 / Maraqlı məlumatlar
Microsoft uzunmüddətli məlumat saxlama sahəsində inqilabi addım atıb. Project Silica adlı layihə çərçivəsində hazırlanan sistem məlumatları ən azı 10,000 il ərzində oxunaqlı saxlamağa imkan verir. Bu, insanlıq tarixində nadir hallarda görülən texnoloji nailiyyətdir.
Saxlama üçün istifadə olunan material borosilikat şüşədir. 12 santimetr enində və 2 millimetr qalınlığında olan bu şüşə 4.8 terabayt məlumatı – təxminən 2 milyon kitab həcmində məlumatı özündə cəmləşdirir. Məlumatlar yüksəkenerjili lazer vasitəsilə şüşədə nano plazma partlayışları şəklində yazılır. Bu unikal üsul məlumatların uzunömürlülüyünü təmin edir.
Ən maraqlısı odur ki, bu sistem temperatur nəzarəti tələb etmir. Testlər göstərib ki, məlumatlar 290 ºC-də belə 10,000 il boyunca qorunur. Otaq temperaturunda isə bu müddət daha da uzanır. Beləliklə, məlumatlar həm ekstremal şəraitdə, həm də gündəlik mühitdə təhlükəsiz saxlanır.
Layihə 2017-ci ildən başlayıb və Nature jurnalında 18 fevral 2026-cı ildə dərc olunub. Microsoft-un tədqiqatçıları Richard Black, Mark Bathe, Long Qian və Peter Kazansky bu sistemin məlumat mərkəzləri üçün inqilabi olduğunu vurğulayırlar. Onların sözlərinə görə, "şüşə bir dəfə yazıldıqdan sonra dəyişdirilə bilməz, bu da məlumatların təhlükəsizliyini təmin edir."
Məlumatların oxunması mikroskop vasitəsilə həyata keçirilir və xüsusi avadanlıq tələb olunur. Bu isə sistemin hələ tam kommersiyalaşmadığını göstərir. Lakin gələcəkdə bu texnologiyanın məlumat ehtiyatlarının saxlanmasında yeni standart ola biləcəyi gözlənilir.
Bu texnologiya yalnız böyük məlumat mərkəzləri üçün deyil, həm də mədəni irsin, tarixi sənədlərin və elmi məlumatların gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün əvəzsiz vasitə ola bilər. İnsanlar üçün zamanla yarışan məlumatların uzunömürlü saxlanması artıq xəyaldan çıxaraq gerçəyə çevrilir.
