AzEnRu
  • ABOUT THE INSTITUTE
    • General information
    • Administration
    • Structure
    • Social organizations
    • Scientists
  • NEWS
    • All news
    • Major news
    • Activities
    • Announcements
    • Foreign relations and cooperation
    • Publishing activities
    • Interesting news
  • RESEARCH ACTIVITY
    • Research areas
    • Scientific results
    • Members of the Science Council
    • Meetings of the Science Council
    • Annual report
  • ELMMETRİYA
  • DISSERTATION COUNCIL
    • Doctoral program
    • Members of the Dissertation Council
    • Meetings of the Dissertation Council
    • Rules and guidelines
    • Author’s abstracts of theses
  • INNOVATION ACTIVITY
    • Potential applied projects
    • Designed devices
    • Applied research
    • Patents
    • Grants
  • PUBLICATIONS
    • Transactions of ANAS
    • Textbooks and monographs
  • CONTACT
MAIN PAGE →NEWS
+A -A

Yeni DNT çap texnikası ilə məlumatların saxlanmasında inqilabi inkişaf yaşana bilər!

21.11.2024 /

Elektron məlumat saxlama sistemləri davamlı inkişaf etsə də, yeni bir DNT çap texnikası bu sahədə inqilab etməyə hazırdır. Yeni texnika mətbəə kimi işləyir və hər kəsin asanlıqla tətbiq edə biləcəyi qədər sadədir.
DNT-yə məlumat yazmaq adətən milyardlarla hərfi tək-tək bir yerə toplamaq qədər yavaş bir proses idi. Ancaq alimlər bu prosesi sürətləndirən "DNT çap maşını" adlanan yeni bir metod inkişaf etdiriblər. Bu yeni texnika ilə 24 bazadan ibarət 700 DNT bloku yaradılıb. Hər bir blok bir növ hərəkətli hərf funksiyasını yerinə yetirərək arzu olunan qaydada düzülür və DNT şablon zəncirinə "çap edilərək" məlumatları ötürə bilir. Ənənəvi metodlardan fərqli olaraq, bu sistem, bir əməliyyatla eyni anda 350 bitlik məlumat yazmağı mümkün edir.

Yeni sistem, DNT-nin tanınmış GCAT hərflərini istifadə etmək əvəzinə ikili kodla (1 və 0) işləyir. Bloklara kimyəvi işarələr əlavə edilir və işarələnmişlər "1", işarələnməmişlər isə "0" kimi təmsil olunur. Bu yanaşma DNT-də məlumat kodlaşdırmanı daha sadə və başa düşülən edir. Təcrübələr zamanı 16.833 bitlik qədim Çin pələngi təsviri və 252.500 bitlik panda şəkli DNT-yə uğurla köçürülüb və tam şəkildə geri oxunub. Tədqiqat qrupu texnologiyanın əlçatanlığını nümayiş etdirmək üçün 60 nəfərlə bir sınaq həyata keçirib. İştirakçılar iDNAdrive adlı bir proqram platformasından istifadə edərək ümumilikdə 5.000 bitlik məlumat kodlayıblar. Kodlaşdırılan məlumatlar 98.58%-lik dəqiqliklə uğurla geri oxunub.
     
DNT-nin məlumat saxlama potensialı olduqca təsir edicidir. Cəmi 1 kubsantimetr DNT-nin 10 milyard gigabaytdan artıq məlumatı saxlaya biləcəyi təxmin edilir. Üstəlik, uyğun şəraitdə DNT minlərlə, hətta milyonlarla il ərzində məlumatı qoruyub saxlaya bilir. İnkişaf etdirilən DNT printer texnologiyası qədim bir metodu xatırladır: daşına bilən çap maşını. Bu metod yazılı mətni kütlələr üçün əlçatan etdiyi kimi, DNT printerinin də məlumat saxlamağı hər kəs üçün əlçatan etməsi gözlənilir.
Texnika, insan hüceyrələrinin genetik məlumatı necə saxladığına bənzər şəkildə işləyir. DNT üzərindəki metil qrupları genetik ifadəni tənzimləyən kimyəvi işarələr kimi fəaliyyət göstərir. Tədqiqatçılar bu mexanizmdən istifadə edərək, DNT bloklarını hərəkətli hərflər, DNT şablonunu isə boş kağız kimi yenidən dizayn ediblər. “Mürəkkəb” rolunu isə bir ferment yerinə yetirir. Ferment bloklardakı bütün metil qruplarını DNT şablonunun hər bir hissəsinə köçürür. Daha sonra, nanopor sekvensiya cihazı saxlanılmış rəqəmsal faylları yenidən yaratmaq üçün sıfırlardan və birlərdən ibarət modeli oxuyur. Tədqiqat göstərir ki, məlumat yazma əməliyyatları parça-parça deyil, bir dəfəyə həyata keçirilir. Bunun nəticəsində proses sürətləndirilir və elm adamı olmayan şəxslər üçün də əlçatan hala gətirilir. Bu isə DNT-nin praktik bir məlumat saxlama mühiti kimi istifadəsinə imkan yarada bilər.
technote.az
Tweet
ANNOUNCE
  • 08.04.2026
  • 08.04.2026
  • 07.04.2026
  • 06.04.2026
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • ABOUT THE INSTITUTE
    • General information
    • Administration
    • Social organizations
    • Structure
  • RESEARCH ACTIVITY
    • Research areas
    • Scientific results
    • Doctoral program
    • Master`s program
  • INNOVATION ACTIVITY
    • Potential applied projects
    • Applied research
    • Patents
    • Grants
  • NEWS
    • Conferences, Assemblies
    • Major news
  • USEFUL
    • Announcements
    • New publications
    • Links
Copyright © 2010-2025 Institute of Control Systems
Sitemap