AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

Yeni DNT çap texnikası ilə məlumatların saxlanmasında inqilabi inkişaf yaşana bilər!

21.11.2024 / Maraqlı məlumatlar

Elektron məlumat saxlama sistemləri davamlı inkişaf etsə də, yeni bir DNT çap texnikası bu sahədə inqilab etməyə hazırdır. Yeni texnika mətbəə kimi işləyir və hər kəsin asanlıqla tətbiq edə biləcəyi qədər sadədir.
DNT-yə məlumat yazmaq adətən milyardlarla hərfi tək-tək bir yerə toplamaq qədər yavaş bir proses idi. Ancaq alimlər bu prosesi sürətləndirən "DNT çap maşını" adlanan yeni bir metod inkişaf etdiriblər. Bu yeni texnika ilə 24 bazadan ibarət 700 DNT bloku yaradılıb. Hər bir blok bir növ hərəkətli hərf funksiyasını yerinə yetirərək arzu olunan qaydada düzülür və DNT şablon zəncirinə "çap edilərək" məlumatları ötürə bilir. Ənənəvi metodlardan fərqli olaraq, bu sistem, bir əməliyyatla eyni anda 350 bitlik məlumat yazmağı mümkün edir.

Yeni sistem, DNT-nin tanınmış GCAT hərflərini istifadə etmək əvəzinə ikili kodla (1 və 0) işləyir. Bloklara kimyəvi işarələr əlavə edilir və işarələnmişlər "1", işarələnməmişlər isə "0" kimi təmsil olunur. Bu yanaşma DNT-də məlumat kodlaşdırmanı daha sadə və başa düşülən edir. Təcrübələr zamanı 16.833 bitlik qədim Çin pələngi təsviri və 252.500 bitlik panda şəkli DNT-yə uğurla köçürülüb və tam şəkildə geri oxunub. Tədqiqat qrupu texnologiyanın əlçatanlığını nümayiş etdirmək üçün 60 nəfərlə bir sınaq həyata keçirib. İştirakçılar iDNAdrive adlı bir proqram platformasından istifadə edərək ümumilikdə 5.000 bitlik məlumat kodlayıblar. Kodlaşdırılan məlumatlar 98.58%-lik dəqiqliklə uğurla geri oxunub.
     
DNT-nin məlumat saxlama potensialı olduqca təsir edicidir. Cəmi 1 kubsantimetr DNT-nin 10 milyard gigabaytdan artıq məlumatı saxlaya biləcəyi təxmin edilir. Üstəlik, uyğun şəraitdə DNT minlərlə, hətta milyonlarla il ərzində məlumatı qoruyub saxlaya bilir. İnkişaf etdirilən DNT printer texnologiyası qədim bir metodu xatırladır: daşına bilən çap maşını. Bu metod yazılı mətni kütlələr üçün əlçatan etdiyi kimi, DNT printerinin də məlumat saxlamağı hər kəs üçün əlçatan etməsi gözlənilir.
Texnika, insan hüceyrələrinin genetik məlumatı necə saxladığına bənzər şəkildə işləyir. DNT üzərindəki metil qrupları genetik ifadəni tənzimləyən kimyəvi işarələr kimi fəaliyyət göstərir. Tədqiqatçılar bu mexanizmdən istifadə edərək, DNT bloklarını hərəkətli hərflər, DNT şablonunu isə boş kağız kimi yenidən dizayn ediblər. “Mürəkkəb” rolunu isə bir ferment yerinə yetirir. Ferment bloklardakı bütün metil qruplarını DNT şablonunun hər bir hissəsinə köçürür. Daha sonra, nanopor sekvensiya cihazı saxlanılmış rəqəmsal faylları yenidən yaratmaq üçün sıfırlardan və birlərdən ibarət modeli oxuyur. Tədqiqat göstərir ki, məlumat yazma əməliyyatları parça-parça deyil, bir dəfəyə həyata keçirilir. Bunun nəticəsində proses sürətləndirilir və elm adamı olmayan şəxslər üçün də əlçatan hala gətirilir. Bu isə DNT-nin praktik bir məlumat saxlama mühiti kimi istifadəsinə imkan yarada bilər.
technote.az
Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi