AzEnRu
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • Struktur
    • İctimai təşkilatlar
    • Alimlər
  • XƏBƏRLƏR
    • Bütün xəbərlər
    • Mühüm xəbərlər
    • Tədbirlər
    • Elanlar
    • Xarici əlaqələr və Əməkdaşlıq
    • Nəşr fəaliyyəti
    • Maraqlı məlumatlar
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Elmi şuranın tərkibi
    • Elmi şuranın iclasları
    • İllik hesabat
  • ELMMETRİYA
  • DİSSERTASİYA ŞURASI
    • Doktorantura
    • Dissertasiya şurasının tərkibi
    • Dissertasiya şurasının iclasları
    • Qayda və təlimat
    • Dissertasiyaların avtoreferatları
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Yaradılan cihazlar
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • NƏŞRLƏR
    • AMEA-nın Xəbərləri
    • Dəsrlik və Monoqrafiyalar
  • ƏLAQƏ
ANA SƏHİFƏ →XƏBƏRLƏR
+A -A

Alimlər səs dalğalarını yalnız bir istiqamətdə ötürə bilən cihaz hazırlayıblar!

14.10.2024 / Maraqlı məlumatlar

Səs mənbəyini tərk etdikdən sonra dalğalar kimi hər tərəfə yayılır. Lakin alimlər səs dalğalarının yalnızca tək bir istiqamətə doğru hərəkət etməsini təmin edən bir cihaz hazırlayıblar.
Hazırlanan cihaz, 3 bərabər aralıqlı bağlantı nöqtəsi olan disk şəklində bir boşluqdan ibarətdir. Hər bir bağlantı nöqtəsi həm səs dalğalarını göndərə, həm də qəbul edə bilir. Lakin cihaz işləmədiyi zaman, bağlantı nöqtələri səs dalğalarını bərabər səviyyədə qəbul edir. Yəni, bir nöqtədən göndərilən səs digər 2 nöqtədə eyni səviyyədə qəbul edilə bilir və əks-səda (eko) edərək mənbəyə geri dönür.

Ancaq sistem işə salındıqda vəziyyət dəyişir. Cihaz, müəyyən sürətlə və intensivlikdə dövran edən hava axını sayəsində səs dalğalarının yalnız bir istiqamətə getməsini təmin edir. Məsələn, birinci nöqtədən gələn səs yalnız ikinci nöqtə tərəfindən eşidilir, üçüncü nöqtə isə bu səs dalğasını eşitmir. Beləliklə, səs dalğaları yalnız müəyyən bir istiqamətə hərəkət edir və enerjilərini itirmədən hədəfə çatır.
 
 
Cihazın uğurunun arxasında duran əsas faktor, səs dalğalarının titrəşimlərlə uyğun şəkildə sinxronlaşdırılmasıdır. Bu sinxronizasiya sayəsində dalğalar istiqamətləndirilərkən eyni zamanda güc qazanır və zəifləmədən irəliləyir. Alimlər bu effekti "səs üçün dönmə meydançası" kimi xarakterizə edirlər. Dairəvi boşluqdakı hava axını, dalğaların enerjisini artıraraq onların hədəf nöqtəyə daha güclü çatmasını təmin edir. Bu kəşf, səs dalğalarının tək istiqamətdə ötürülməsi ilə məhdudlaşmaya bilər. Tədqiqatçılar, eyni metodun elektromaqnit dalğalar kimi digər dalğa növlərini yönləndirmək üçün də istifadə oluna biləcəyini düşünürlər. Bu isə daha effektiv radar və rabitə sistemlərinin hazırlanması üçün yeni imkanlar aça bilər.
 
Bəzi hallarda, səs dalğalarının yalnız tək istiqamətdə ötürülməsi vacib ola bilər. Məsələn, səs-küyü aradan qaldırma sistemlərində bu texnologiyanın istifadəsi istənməyən səslərin qarşısının alınması baxımından böyük üstünlük verə bilər. 2014-cü ildə Texas Universitetindən tədqiqatçılar, hava axını ilə işləyən bir rezonans halqası istifadə edərək bənzər bir cihaz hazırlamışdılar. Lakin o cihazda səs dalğaları hədəfə doğru irəlilədikcə zəifləyirdi. ETH Zurich komandası isə bu enerji itkisini aradan qaldıraraq dalğaların həm istiqamətləndirilməsini, həm də güclənməsini təmin edib.
technote.az
Tweet
ELANLAR
  • 08.04.2026
    23–25 iyun 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Müasir Riyaziyyat, Mexanika və Onların Tətbiqlərinin Problemləri” (MPMMA 2026) mövzusunda Beynəlxalq konfransı keçiriləcək
  • 08.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunda dezinfeksiya işləri aparılacaq
  • 07.04.2026
    9-12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı şəhərində “Riyaziyyat və Mexanikanın Müasir Problemləri” mövzusunda 13-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
  • 06.04.2026
    Riyaziyyat İnstitutunun növbəti Ümuminstitut seminarı keçiriləcək
Akademik Telman Əliyev
www.telmanaliev.az
HORIZON EUROPE
AR Elm və Təhsil Nazirliyi
İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Avropa İttifaqının
HORIZON EUROPE proqramının
Rəqəmsal, Sənaye və Kosmos istiqaməti üzrə dayaq nöqtəsidir
DÖVRİ NƏŞR
  • İNSTİTUT HAQQINDA
    • Ümumi məlumat
    • Rəhbərlik
    • İctimai təşkilatlar
    • Struktur
  • ELMİ FƏALİYYƏT
    • Elmi istiqamətlər
    • Elmi nəticələr
    • Doktorantura
    • Magistratura
  • İNNOVASİYA FƏALİYYƏTİ
    • Potensial tətbiqi layihələr
    • Tətbiq işləri
    • Patentlər
    • Qrantlar
  • XƏBƏRLƏR
    • Konfranslar, İclaslar
    • Mühüm xəbərlər
  • FAYDALI KEÇİDLƏR
    • Elanlar
    • Yeni nəşrlər
    • Linklər
Copyright © 2010-2025 İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Saytın xəritəsi